::XET NGHIEM ADN::PHAN TICH ADN::XET NGHIEM HUYET THONG::

          +  Phát ban hoặc mẩn ngứa
+  Buồn nôn
+  Đau dạ dày
+  Tiêu chảy
+  Ngứa da
+  Khó thở
+  Đau ngực
+  Sưng đường dẫn khí vào phổi
+  Sốc phản vệ

* Những thực phẩm nào thường gây dị ứng?

Có hơn 70 loại thực phẩm được miêu tả là nguyên nhân gây dị ứng. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng 75% các phản ứng dị ứng ở trẻ em thường xảy ra do một số thực phẩm như trứng, đậu phộng, sữa, cá và hạt dẻ. Rau, quả, hạt dẻ và đậu phộng thường là nguyên nhân gây dị ứng ở người lớn.

Những nhóm thực phẩm thường gây dị ứng:

- Ngũ cốc có chứa gluten, như: lúa mì, lúa mạch, yến mạch, lúa mì spenta hay là các giống lai của chúng và những sản phẩm làm từ ngũ cốc.

- Tôm cua và các sản phẩm của chúng.

- Trứng và các sản phẩm từ trứng.

- Cá và các sản phẩm từ cá.

- Đậu phộng, đậu nành và các sản phẩm từ chúng.

- Sữa và các sản phẩm từ sữa.

- Hạt dẻ và các sản phẩm từ quả hạch.

Quá trình sản xuất, chế biến, phối trộn thực phẩm có thể làm tăng hoặc giảm tính dị ứng của thực phẩm. Tuy nhiên, trên thực tế, các dữ liệu đã cho thấy không có lời khuyên chung làm thế nào sản xuất, chế biến, phối trộn tạo ra thực phẩm an toàn cho người mẫn cảm với thực phẩm đó.

* Các biện pháp phòng ngừa, chữa trị.

- Cần nâng cao ý thức, kiến thức về dị ứng thực phẩm đối với nhân viên y tế, cộng đồng, những người cung cấp, chế biến thực phẩm.

- Các bữa ăn ở ngoài gia đình thường là nguy cơ đối với những người bị dị ứng thức ăn.

- Người bị dị ứng thực phẩm cần phải biết họ không được ăn thứ gì, bởi chỉ cần ăn vào một lượng rất nhỏ của một trong những thành phần gây dị ứng với họ là có thể nguy hiểm tới tính mạng.

Các lưu ý:

- Khi bị dị ứng với một loại thức ăn, ta không nên dùng thức ăn đó nữa. Bị dị ứng lần đầu có thể rất nhẹ nhưng lần dị ứng sau thì rất nặng, thậm chí nguy đến tính mạng. Vì vậy, người dị ứng với tôm tốt nhất là tránh ăn, không nên vì thèm mà mua thuốc uống phòng rồi tiếp tục ăn.

- Dị ứng là loại rối loạn đặc biệt. Vì vậy có người mới tiếp xúc đợt đầu chất gây dị ứng đã bị dị ứng, nhưng có người tiếp xúc nhiều lần, trong thời gian dài mới bị dị ứng. Ở đây không gọi histamin tích tụ dần trong cơ thể, mà do cơ chế sinh dị ứng phức tạp, đòi hỏi có thời gian cho cơ thể sinh ra chất gây đáp ứng miễn dịch (gọi là kháng thể) để lần tiếp xúc sau với chất gây dị ứng mới gây rối loạn.

Biện pháp phòng ngừa và chữa trị hiệu quả nhất cho những bệnh nhân bị dị ứng thực phẩm là xét nghiệm tầm soát để tìm ra chính xác tác nhân gây dị ứng và loại bỏ tác nhân đó ra khỏi chế độ ăn hàng ngày.

* Ai có nguy cơ bị dị ứng thực phẩm?

Tỷ lệ người bị dị ứng thức ăn trong cộng đồng dao động 1 - 3% ở người lớn và 4 - 6% ở trẻ em. Tuy nhiên, tỷ lệ này rất khó đánh giá vì mỗi nghiên cứu khác nhau lại sử dụng các phương pháp khác nhau và các biểu hiện của dị ứng thực phẩm cũng biến đổi theo tuổi tác. Trứng và sữa là những thực phẩm thông thường nhất hay gây dị ứng ở trẻ nhũ nhi và trẻ nhỏ nhưng chúng sẽ qua đi khi trẻ lớn hơn. Dị ứng động vật hai mảnh vỏ (sò, hến, chai…) thường gây dị ứng ở người lớn hơn là ở trẻ em, trong khi dị ứng đậu phộng lại thường xảy ra cả ở người lớn và trẻ em.

* Vấn đề dị ứng thực phẩm với trẻ em đi học

Có khoảng 7% trẻ em bị dị ứng với một vài loại thực phẩm nào đó, nhất là với sữa, trứng, đậu phộng ... Đây lại là những món ăn thường có trong bữa ăn trưa tại các trường bán trú. Bởi vì dị ứng thực phẩm đôi khi cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, thậm chí tử vong, nên những bậc cha mẹ cần lưu ý nếu biết con mình dị ứng với một loại thực phẩm nào đó, và thông báo để nhà trường của trẻ được biết.

Trẻ em cần được dạy cho biết nhận ra loại thực phẩm có thể gây dị ứng cho mình để tránh. Các nhân viên phục vụ của nhà trường cũng cần biết để lưu ý không cho trẻ ăn loại thực phẩm đó. Trong một số trường hợp, chỉ một lượng rất ít chất gây dị ứng cũng đủ đưa đến hậu quả nghiêm trọng.

Tốt nhất là nên dự phòng thuốc cấp cứu theo chỉ dẫn của bác sĩ và nói rõ cho nhà trường biết về tình trạng dị ứng của trẻ cũng như cách xử trí khi xảy ra dị ứng.

* Tại sao cần xét nghiệm thực phẩm gây dị ứng?

Mục tiêu chính của việc phát hiện các thực phẩm gây dị ứng là nhằm cung cấp cho bệnh nhân danh sách các loại thực phẩm gây dị ứng, từ đó xây dựng một chế độ ăn uống loại trừ các thực phẩm này. Giúp bệnh nhân dự phòng, tránh được các phản ứng dị ứng xảy ra do ăn phải thực phẩm gây dị ứng.

Dự phòng dị ứng thực phẩm là rất quan trọng, bởi vì nếu xảy ra dị ứng thực phẩm nặng như sốc phản vệ thì việc điều trị là khó khăn, tốn kém và thường không phải bệnh nhân nào cũng có thể hồi phục. Dự phòng dị ứng thực phẩm bao gồm:

•  Mọi người cần có hiểu biết về thực phẩm gây dị ứng và biểu hiện của dị ứng thực phẩm.

• Tránh sử dụng những thực phẩm mà bản thân đã bị dị ứng, kể cả tránh tiếp xúc qua da hay qua đường hô hấp.

• Phát hiện sớm các triệu chứng của phản ứng dị ứng. Ghi nhớ các triệu chứng biểu hiện lâm sàng thường gặp ở dị ứng thực phẩm trên da, hệ tiêu hóa và hệ hô hấp.

• Cần nhớ rằng, các thực phẩm “gần gũi nhau” có thể gây phản ứng chéo, nghĩa là khi dị ứng với thực phẩm này thì dễ bị dị ứng với thực phẩm “gần gũi” kia. Chẳng hạn, sữa bò và thịt bò là 10% (nếu bị dị ứng với sữa bò thì có nguy cơ dị ứng với thịt bò là 10%), trứng và thịt gà là dưới 5%, sữa bò và sữa dê là hơn 90%, cá là hơn 50%, đậu phộng và các hạt họ đậu là dưới 10%, đậu nành và các hạt họ đậu là 5%, lúa mì và các hạt ngũ cốc khác là 25%.

* Các phương pháp xét nghiệm thực phẩm gây dị ứng

Thư Viện Quốc Gia Hoa Kỳ về Y Khoa đưa ra một số xét nghiệm cần làm ở một người có triệu chứng dị ứng như sau:

- Những xét nghiệm thử phản ứng ở da: đây là những xét nghiệm mà chúng ta tiêm những chất có khả năng dị ứng vào dưới da để xem có phản ứng dị ứng hay không. Những xét nghiệm này thường được dùng để xác định khả năng gây dị ứng của các loại tác nhân dị ứng là:  phấn hoa, thức ăn, nấm mốc …- Thử chế độ ăn: Bệnh nhân được dùng các thực ăn dưới sự giám sát chặt chẽ của bác sĩ, thường trong bối cảnh bệnh viện. Thử nghiệm tiến hành theo một trong ba cách: công khai, mù đơn, mù kép. Thử nghiệm công khai, cả bác sỹ và bệnh nhân đều biết rõ đang thử nghiệm tác nhân dị ứng nào, loại thử nghiệm này có có tính chủ quan cao nên ít chính xác nhất trong ba cách thử nghiệm. Trong thử nghiệm mù đơn, chỉ bệnh nhân biết mình đang ăn món gì nên có phần khách quan hơn. Trong thử nghiệm mù kép, cả hai đều không biết rõ, khách quan nhất trong ba cách. Loại thức ăn nghi ngờ dị ứng và chất giả hiệu đều được cho vào viên nang đông cứng, cả bác sỹ và bệnh nhân đều không biết rõ viên nào là tác nhân gây dị ứng hay là thuôc giả hiệu. Các triệu chứng phát sinh được xem là các chứng cứ xác thực về thức ăn gây dị ứng.

- Chế độ ăn loại trừ: thử nghiệm này yêu cầu loại trừ hẳn các loại thức ăn có thể gây dị ứng, rồi sau đó đưa chúng lại vào khẩu phần ăn trong một thời gian để quan sát. Nếu triệu chứng dị ứng vẫn xảy ra trong chế độ ăn loại trừ khắt khe thì các thức ăn đã loại trừ khỏi chế độ ăn không phải là tác nhân gây dị ứng.

- Xét nghiệm máu: thường là xét nghiệm chất hấp thu miễn dịch liên kết với enzyme để phát hiện loại thực phẩm gây dị ứng. Phát hiện nồng độ kháng thể IgE trong máu tăng cao ở những bệnh nhân đang bị nghi ngờ dị ứng thực phẩm. Ngoài ra còn có thêm nhiều xét nghiệm chuyên biệt hơn, có thể đo IgE đặc hiệu trong máu cho từng nhóm thực phẩm gây dị ứng. Cho phép bệnh nhân biết chính xác mình bị dị ứng hay không bị dị ứng với 1 loại thực phẩm nghi ngờ nào đó.

Trong tất cả các phương pháp xét nghiệm tìm nguyên nhân gây dị ứng thực phẩm, xét nghiệm máu là phương pháp nhanh nhất, có độ chính xác cao, an toàn và không gây đau đớn cho bệnh nhân.

* Những ai nên đi xét nghiệm thực phẩm gây dị ứng?

- Những người đã có (hoặc từng nghi ngờ) biểu hiện triệu chứng dị ứng thực phẩm.

- Những đối tượng trong gia đình có người bị dị ứng (vì dị ứng thực phẩm có tính di  truyền qua các thế hệ).

* Những đối tượng không được chỉ định xét nghiệm dị ứng thực phẩm:

- Những người mắc bệnh truyền nhiễm qua máu (như HIV).

- Trẻ em dưới hai tuổi (vì những trẻ dưới 2 tuổi, hệ thống miễn dịch chưa hoàn thiện, các đáp ứng miễn dịch chưa rõ ràng)

- Phụ nữ có thai hoặc đang cho con bú (những người này thường có các phản ứng miễn dịch chéo, nên kết quả xét nghiệm không chính xác).